Soms dwingt het leven je om opnieuw te kijken naar wie je bent. Je ontmoet jezelf op een diepere laag. Je ontdekt patronen, eigenschappen, gedragingen en overtuigingen. Overtuigingen die vaak niet eens van jou zijn, maar overgenomen van bijvoorbeeld je ouders. In december 2008 -in de bloei van mijn leven- werd ik geconfronteerd met de eindigheid van het leven. Een progressieve oogziekte veranderde mijn wereld ingrijpend. Op mijn drieënveertigste werd bij mij een erfelijke netvliesaandoening vastgesteld die mijn zicht onomkeerbaar zou doen afnemen. Ik kwam erachter dat mijn rechteroog nog maar een zeer beperkte visuele scherpte had van 20% zicht. En ook het netvlies in mijn linkeroog -de macula of gele vlek- was al flink aangetast, waar het centrale zicht het sterkst is. Plotseling moest ik beslissingen nemen die niet alleen mijn dagelijks leven, maar ook mijn identiteit zouden herdefiniëren.
Kwetsbaarheid werd een kernwoord in mijn bestaan. Wat betekent het om waardevol te zijn als de wereld om je heen lijkt te krimpen? Hoe geef je zin aan een leven dat fundamenteel verandert? Deze vragen werden mijn leidraad op een pad dat niet alleen een verhaal van verlies is, maar ook van transformatie en herontdekking.
De diagnose bracht een diepgaande breuk teweeg in mijn zelfbeeld. Tot dat moment definieerde ik mezelf grotendeels door mijn werk als technisch senior-adviseur duurzaamheid bij de Rijksoverheid. Mijn rol gaf me structuur, betekenis en een gevoel van verbondenheid. Maar wat blijft er over als je die rol moet opgeven?
Mijn eerste stap was de zoektocht naar een nieuw houvast, iets dat me zou helpen om mezelf opnieuw te ontdekken. Beeldhouwen werd die reddingslijn. In 2010 reisde ik voor het eerst naar Griekenland waar een hard stuk marmer en de ruwe natuur me terugbrachten naar de essentie. Het hakken in steen bood een fysieke en emotionele uitlaatklep, een manier om te communiceren met een wereld die steeds minder zichtbaar werd.
Het proces van beeldhouwen is een metafoor geworden voor mijn leven. Elk beeld begint als een ruwe steen – een ongestructureerde massa vol mogelijkheden. Door zorgvuldige, vaak repetitieve arbeid ontstaat langzaam een vorm. De spanning tussen controle en loslaten, tussen precisie en acceptatie van imperfectie, weerspiegelt de innerlijke reis die ik afleg.
De progressieve achteruitgang van mijn zicht confronteerde me met emoties die ik niet eerder in die mate had ervaren: boosheid, frustratie, angst. Wat doe je met deze gevoelens? Onderdruk je ze, of zoek je manieren om ze om te zetten in iets betekenisvols?
In een wereld die gericht is op controle en efficiëntie, kan kwetsbaarheid een bedreiging lijken. Maar ik ontdekte dat juist in het toelaten van pijn en onzekerheid een diepere kracht schuilt. Kwetsbaarheid is geen zwakte, maar een ruimte waarin je kunt reflecteren, leren en groeien. Het vraagt moed om jezelf te openen voor wat je niet kunt controleren, om te accepteren dat imperfectie een onderdeel is van wie je bent.
Beeldhouwen werd mijn manier om deze reis tastbaar te maken. Elk beeld is een verhaal, een fragment van mijn innerlijke wereld. Door de fysieke arbeid en de symboliek van de sculpturen kreeg ik een nieuwe taal om mijn emoties te begrijpen en te delen.
Hoe kunnen we onze kwetsbaarheid omarmen?
De mensheid wordt in 2025 geconfronteerd met de eindigheid van haar bestaan. De belangrijkste bedreiging is het milieuprobleem door de opwarming van de aarde, lucht, water- en bodemvervuiling en het verlies van bossen. Elke paar minuten sterft een levensvorm op de aarde uit. De vraag is wanneer het de beurt is aan de mens. De bedreigingen vereisen wereldwijde samenwerking en bewustwording om ze effectief aan te pakken en het leven op aarde, niet in de laatste plaats dat van de mens, te beschermen.
Filosofen zoals Paul Ricoeur wijzen erop dat we onszelf begrijpen door verhalen. Onze identiteit ontstaat niet alleen uit wie we denken te zijn, maar ook uit de verhalen die we onszelf vertellen over wat we meemaken. Het proces van betekenisgeving is niet statisch; het is een dynamische reis waarin we voortdurend reflecteren, aanpassen en herinterpreteren.
Tijdens mijn revalidatie in 2017 en 2018 kreeg mijn persoonlijke transformatie steeds meer vorm. Geïnspireerd door Joseph Campbells "reis van de held" ordende ik mijn ervaringen in zeven stappen. Deze structuur hielp me niet alleen om mijn eigen proces te begrijpen, maar bood ook een universeel kader waarin anderen hun eigen reis konden herkennen.
De oproep: Het moment waarop de diagnose mijn leven veranderde. Hoe blijf je open voor nieuwe mogelijkheden, zelfs als alles onzeker voelt?
Bewustwording: Het besef dat kracht niet ligt in controle, maar in het vermogen om mee te bewegen met verandering;
Steun vragen: Het leren erkennen dat je het niet alleen kunt. Kwetsbaarheid wordt een brug naar verbinding;
Klaarmaken voor avontuur: Het herontdekken van innerlijke kracht door zowel naar binnen als naar buiten opnieuw te kijken;
Het aangaan: De confrontatie met de uitdagingen van verandering, waarin je jezelf leert kennen in al je complexiteit;
Overwinning: Het vinden van een nieuwe balans, waarin ratio en emotie elkaar aanvullen.
Deel de overwinning: Het delen van wat je hebt geleerd, niet alleen voor jezelf, maar ook om anderen te inspireren.
Deze stappen zijn geen rechte lijnen. Het zijn cycli die telkens opnieuw beginnen, met nieuwe inzichten en nieuwe uitdagingen. Maar ze bieden een kompas, een manier om richting te vinden in de chaos.
Beeldhouwen werd niet alleen een persoonlijke uitlaatklep, maar ook een manier om in gesprek te gaan met de wereld. Elk beeld dat ik creëer, is een uitnodiging aan de kijker: wat zie jij hierin? Wat roept het bij jou op? Door deze dialoog ontstaat een ruimte waarin nieuwe betekenissen kunnen ontstaan, zowel voor mij als voor anderen.
Eerst schreef ik uitgebreide persoonlijke verhalen bij mijn beelden, omdat ik wilde dat mensen begrepen wat ze voor mij betekenden. Maar ik ontdekte al snel dat kunst niet draait om antwoorden. Het draait om vragen, om interpretaties, om het openlaten van mogelijkheden. Kunst biedt geen definitieve waarheden, maar wel de kans om jezelf en de wereld op een nieuwe manier te zien.
Terwijl mijn persoonlijke reis zich ontvouwde, begon ik me opnieuw ook steeds meer te richten op de bredere wereld. Ik heb me jarenlang bij de Rijksoverheid bemoeid met technische vraagstukken rond de energietransitie. Tijdens mijn studie aan de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie hoorde ik over het concept van het Antropoceen; het tijdperk waarin menselijke invloed de aarde fundamenteel verandert. Het bood een nieuwe lens om naar kwetsbaarheid en kracht te kijken.
In een tijdperk van klimaatverandering en ecologische crisis worden we geconfronteerd met de vraag: hoe gaan we om met onze rol in deze wereld? Wil je echt dat mensen iets anders doen, dan zul je het gedrag moeten beïnvloeden. Mijn kunstwerk Silent Scream (2015) en ik proberen nu deze vragen te verkennen. Hoe kan ik mijn persoonlijk verhaal verbinden met het grotere geheel van de mensheid? Hoe kan de mensheid verantwoordelijkheid nemen voor haar impact op de aarde, zonder verlamd te raken door schuld en angst?
Beeldhouwen, met zijn fysieke en tactiele aard, biedt een krachtige metafoor voor deze vragen. Het proces van creëren – van ruwe materialen iets vormgeven dat zowel kracht als kwetsbaarheid belichaamt – weerspiegelt de balans die we als mensheid moeten vinden.
Eén van de grootste lessen die ik heb geleerd, is het belang van imperfectie. Als beeldhouwer voel je vaak de drang om iets te creëren dat perfect is, dat volledig in balans is. Maar ik heb ontdekt dat juist in de ruwe randen, in de foutjes en de kwetsbaarheid, de ware schoonheid schuilt.
Imperfectie is geen gebrek. Het is een herinnering aan ons mens-zijn, aan het feit dat we altijd in beweging zijn, altijd in ontwikkeling. Het leven is geen afgewerkt kunstwerk. Het is een proces van maken, breken en opnieuw beginnen. En in dat proces ligt de mogelijkheid om te groeien, om nieuwe verbindingen te maken en nieuwe betekenissen te vinden.
De antwoorden liggen niet in het vermijden van pijn, maar in het omarmen ervan. Door te leren spelen met de balans tussen kracht en kwetsbaarheid, kunnen we een nieuwe weg vinden. Een weg die ons verbindt met onszelf, met anderen en met de wereld.
Het pad dat ik afgelopen 10 jaar heb afgelegd, is geen rechte lijn. Het is een kronkelende weg, vol obstakels en onverwachte wendingen. Maar het is ook een pad vol nieuwe inzichten, nieuwe verbindingen en nieuwe mogelijkheden. In mijn kunst en in mijn leven zoek ik steeds opnieuw naar balans – tussen ratio en emotie, tussen controle en loslaten, tussen individu en samenleving.
Dit is de essentie van ons mens-zijn: niet het streven naar perfectie, maar het omarmen van de imperfectie maakt ons tot wie we zijn, of beter nog: hebben te zijn. Zo kunnen we de factoren die de mensheid bedreigen aanpassen. Het vereist een combinatie van bewustwording en educatie, beleid, innovatie en samenwerking. Moeilijkheden tonen nieuwe wegen, oplossingen, nieuwe samenwerkingen en creatieve mogelijkheden. Om iets goed door te kunnen geven, moet je het eerst zelf belichamen.